Duurzame ambities

Duurzame ambities en extra waarde creëren

Minder dan een kwart van de aanbestedingen van het eerste halfjaar van 2018 hebben een verwijzing naar duurzaamheid. Hoe kunnen we dit versnellen? In deze reeks blogs onderzoeken we belemmeringen en oplossingen. Ons doel? In 2019 leveren alle aanbestedingen een significante bijdrage aan het versnellen van de nieuwe economie!

In de energieproeftuin EnTranCe van de Hanzehogeschool Groningen vond op woensdag 12 juni het TransFuture Festival plaats: het festival over nieuwe energie.

Meest duurzame weg van Nederland

Innovatiecentrum BuildinG trapte tijdens het festival af met het ambitieuze project ‘Route N33 Midden’ die de verdubbeling van de N33 tussen Zuidbroek en Appingedam moet gaan realiseren. De regio heeft duurzame ambities: het moet de meest duurzame weg in Nederland worden en de aanleg en het onderhoud ervan moet volledig energieneutraal gerealiseerd worden. Een van de workshops over de N33 behandelde het thema circulaire economie. Geïntereseerden werden uitgenodigd mee te denken over het realiseren van de ambitieuze duurzame doelstellingen.

Succes of misser?

Een van de deelnemers van de workshop schetste dit voorbeeld:

Instantie A heeft grootste plannen voor het aanleggen van een weg en reserveert daarvoor een goed aansluitend budget van 1 miljoen euro. De uitvraag wordt neergelegd, een projectleider wordt aangesteld en na een aanbestedingstraject wordt gekozen voor een opdrachtnemer. Nadat de weg is aangelegd, klopt de projectleider trots aan bij Instantie A: de opdracht is gelukt! En meer dan goed: het is gerealiseerd voor slechts acht ton; een flinke besparing.

Is het glas half vol of half leeg? Want of het hier om een succes of misser gaat, is discutabel. Er is niets nieuws gerealiseerd, niets innovatiefs. Er is geen meerwaarde gecreëerd. Alles is op dezelfde manier gedaan als voorheen. Zeer waarschijnlijk levert deze splinternieuw aangelegde weg geen maatschappelijke meerwaarde. Er zijn kosten bespaard door te kiezen voor een goede prijs-kwaliteitsverhouding voor het asfalt en de aannemer werkt met hem bekende technieken. Veilig en bekend.

Duurzame ambities

De gemiste kans ligt in het gegeven dat de extra twee ton besteed had kunnen worden aan het creëren van extra waarde aan de weg. De weg had bijvoorbeeld warmte of energie kunnen opleveren die geoogst kon worden als energiebron. Met innovatieve ideeën had de weg een bron kunnen zijn van inspiratie voor andere duurzame initiatieven.

In de aanbestedingswet staat: “elk aanbesteding zou een maatschappelijke meerwaarde moeten opleveren.” Maar hoe krijg je dit voor elkaar? De oplossing is tweeledig.

1. De opdrachtgever durft met zijn uitvraag de markt te triggeren

De opdrachtgever moet ambitie durven uitspreken! Durf verder te denken dan de opdracht en kijk met een open blik naar de mogelijkheden. Durf uit te spreken dat duurzame initiatieven gewaardeerd worden, ook als deze extra kosten met zich meebrengen.

2. De opdrachtgever durft te vertrouwen op de expertise van de opdrachtnemers

Opdrachtgevers zijn gewend om in kaders te denken. Ze schrijven regels voor en hebben veel wensen. Dit beperkt in grote mate de creativiteit van de opdrachtnemer. Houd de vraag vaag en abstract om zoveel mogelijk ruimte te geven voor vernieuwende ideeën.

Aanleg N33: een duurzame ambitie

De verdubbeling van de N33 is een goed voorbeeld van een opdracht uit handen durven geven. Ontzettend mooi dat duurzaamheid al vanaf de start een belangrijke ambitie is binnen het project en het roept veel respect op dat de projectorganisatie N33Midden geïnteresseerden uitnodigt mee te denken.

Echter, ook hier merk je dat het als opdrachtgever lastig is om de expertise bij de experts te laten liggen. De voorbereidingen zijn al bezig vanaf 2015. Het plan is om in 2021 te kiezen voor een opdrachtgever en in 2022 een start te maken met de uitvoering. De uitvraag wordt in die tijd steeds verder uitgedacht en specifieker gemaakt; de opdracht wordt gevormd. Gepaard daarmee gaat dat de creativiteit van de opdrachtnemers steeds meer beperkt wordt.

Utopie

Het zou ideaal zijn als in plaats van een opdracht alleen een ambitie zou kunnen dienen als uitvraag. Bijvoorbeeld:

Wij hebben een transportprobleem van A naar B, we hebben de ambitie om dat op te lossen op een zo duurzaam mogelijke wijze.

Laat daarna de ideeën maar binnenstromen! De meest innovatieve ideeën kunnen hierbij opborrelen. Om een paar opties te noemen:

  • gratis oplaadpunten voor elektrische auto’s aan de weg
  • laadcontainers van vrachtwagens aan elkaar koppelen
  • of wellicht wel iets heel anders dan een autoweg

De mogelijkheden zijn legio.

Uiteraard is dit ideaalbeeld een utopie, maar denk er eens over na. Hoe mooi is het als de expert de kans krijgt om innovatieve duurzame ideeën te bedenken en uit te voeren. De wereld zou er hoogstwaarschijnlijk een stukje mooier en creatiever op worden.

Meedenken in september

Ben je geïnspireerd en wil je meedenken over duurzame ambities, meld je dan aan voor de mailing over de laatste purpose tafel in september 2019!

Ik wil een stoel reserveren in september